Limity płatności gotówką – zmiany już ogłoszone

Limit płatności gotówkowych między przedsiębiorcami może zostać podniesiony z 15 tys. zł do 25 tys. zł. Taka zmiana została już formalnie zaproponowana w projekcie ustawy, który trafił do Sejmu w kwietniu 2026 r. Na 30 września 2026 r. nie jest to jednak jeszcze obowiązujące prawo – projekt został skierowany do pierwszego czytania.

Zmiana dotyczy przede wszystkim przedsiębiorców rozliczających transakcje z innymi przedsiębiorcami. Dla konsumentów nie oznacza ona wprowadzenia nowego ustawowego limitu płatności gotówką przy zakupach od przedsiębiorców.

Jaki limit płatności gotówką obowiązuje obecnie?

Obecnie przedsiębiorca, który zawiera transakcję z innym przedsiębiorcą, musi korzystać z rachunku płatniczego, jeżeli jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 tys. zł brutto. Limit odnosi się do wartości całej transakcji, a nie do pojedynczej płatności.

Oznacza to, że podzielenie płatności za jedną transakcję na kilka mniejszych wpłat gotówkowych nie pozwala ominąć limitu. Jeżeli wartość transakcji przekracza ustawowy próg, płatność związana z taką transakcją powinna zostać wykonana za pośrednictwem rachunku płatniczego.

Limit 15 tys. zł został utrzymany mimo wcześniejszych planów jego obniżenia. Przepisy, które miały od 2024 r. zmniejszyć próg dla transakcji B2B do 8 tys. zł, ostatecznie nie weszły w życie.

Co zakłada nowy projekt?

Poselski projekt ustawy oznaczony jako druk nr 2806 przewiduje zmianę przepisów Prawa przedsiębiorców oraz ustawy o VAT. Jednym z jego głównych założeń jest podniesienie wartości jednorazowej transakcji, powyżej której przedsiębiorca musi rozliczyć się za pośrednictwem rachunku płatniczego, z 15 tys. zł do 25 tys. zł.

Projekt wpłynął do Sejmu 16 kwietnia 2026 r., a 15 lipca został skierowany do pierwszego czytania. Według informacji dostępnych w dokumentacji sejmowej stan prac nad projektem na 14 września 2026 r. nie oznaczał jeszcze uchwalenia nowych przepisów.

To ważne rozróżnienie: ogłoszenie projektu lub rozpoczęcie prac parlamentarnych nie zmienia jeszcze obowiązującego limitu. Do czasu wejścia nowych przepisów w życie przedsiębiorcy powinni stosować obecny próg 15 tys. zł.

Kogo dotyczy limit?

Regulacja dotycząca limitu 15 tys. zł odnosi się do transakcji, w których uczestniczą przedsiębiorcy. Dotyczy więc między innymi jednoosobowych działalności gospodarczych oraz spółek prowadzących działalność gospodarczą.

Przykładowo, jeżeli firma kupuje od innej firmy samochód, maszynę, wyposażenie biura albo usługę o wartości przekraczającej ustawowy próg, rozliczenie takiej transakcji nie powinno odbywać się w całości gotówką.

Znaczenie ma wartość transakcji, a nie to, czy strony zdecydują się na jedną płatność, czy kilka płatności. W przypadku ceny określonej w walucie obcej wartość transakcji przelicza się zgodnie z zasadami wskazanymi w przepisach.

A co z konsumentami?

Projektowane podniesienie limitu z 15 tys. zł do 25 tys. zł nie oznacza ustanowienia analogicznego limitu dla zwykłych zakupów konsumenta u przedsiębiorcy.

Obecnie w relacji konsument–przedsiębiorca nie obowiązuje ogólny limit wartości transakcji, który zakazywałby konsumentowi zapłaty gotówką. Oznacza to, że sam fakt zakupu drogiego produktu lub usługi przez osobę prywatną nie powoduje automatycznie obowiązku zapłaty przelewem.

Trzeba jednak odróżnić limit dotyczący płatności między przedsiębiorcami od innych regulacji związanych z obrotem gotówkowym, przeciwdziałaniem praniu pieniędzy czy zasadami stosowanymi przez konkretne instytucje finansowe.

Dlaczego limit może zostać podniesiony?

Autorzy projektu wskazują na potrzebę dostosowania przepisów do realiów prowadzenia działalności gospodarczej. Podniesienie progu oznaczałoby, że większa liczba transakcji pomiędzy przedsiębiorcami mogłaby być rozliczana gotówką, bez obowiązku korzystania z rachunku płatniczego.

Z punktu widzenia firm oznaczałoby to przede wszystkim zwiększenie swobody wyboru sposobu rozliczenia transakcji mieszczących się w przedziale od 15 tys. zł do 25 tys. zł. Nie oznaczałoby natomiast zniesienia obowiązku dokumentowania transakcji ani zasad podatkowych dotyczących kosztów uzyskania przychodów.

Co w praktyce oznacza zmiana z 15 tys. zł na 25 tys. zł?

Największa praktyczna różnica dotyczyłaby więc transakcji o wartości większej niż 15 tys. zł, ale nieprzekraczającej 25 tys. zł. Dzisiaj przy takich transakcjach przedsiębiorca powinien korzystać z rachunku płatniczego. Po wejściu projektowanej zmiany zakres transakcji, które można rozliczyć gotówką, byłby większy.

Czy zmiana już obowiązuje?

Nie. Na 30 września 2026 r. obowiązujący limit w transakcjach między przedsiębiorcami wynosi 15 tys. zł. Kwota 25 tys. zł jest wartością wynikającą z projektu ustawy procedowanego w Sejmie.

Przedsiębiorcy nie powinni więc jeszcze stosować podwyższonego limitu jako obowiązującej reguły. Do czasu zakończenia procesu legislacyjnego i wejścia ustawy w życie bezpieczne jest stosowanie aktualnych przepisów.

Co warto zapamiętać?

• Obecny limit płatności gotówkowych w transakcjach między przedsiębiorcami wynosi 15 tys. zł.
• Limit dotyczy wartości całej transakcji, a nie pojedynczej płatności.
• W Sejmie znajduje się projekt przewidujący podniesienie limitu do 25 tys. zł.
• Projekt został skierowany do pierwszego czytania, ale na 30 września 2026 r. nie jest jeszcze obowiązującym prawem.
• W relacji konsument–przedsiębiorca nie został wprowadzony ogólny limit gotówkowy odpowiadający regulacji B2B.

Jeżeli projekt zostanie uchwalony i wejdzie w życie, przedsiębiorcy zyskają możliwość rozliczania gotówką większej liczby transakcji. Do tego czasu nadal obowiązuje próg 15 tys. zł.

Źródła: dokumentacja procesu legislacyjnego Sejmu, Ministerstwo Sprawiedliwości, PARP.