Mikroprzedsiębiorca - kto to taki?

Mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca prowadzący firmę na niewielką skalę, ale status mikrofirmy nie zależy wyłącznie od tego, ile osób pracuje w przedsiębiorstwie. Polskie przepisy uwzględniają również limit obrotów albo wartość aktywów. W praktyce mikroprzedsiębiorstwa stanowią zdecydowaną większość firm działających w Polsce.

Mikroprzedsiębiorca – definicja

Definicję mikroprzedsiębiorcy zawiera art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców. Za mikroprzedsiębiorcę uznaje się przedsiębiorcę, który w co najmniej jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych spełnia łącznie dwa warunki.

• średniorocznie zatrudniał mniej niż 10 pracowników,
• jego roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz z operacji finansowych nie przekroczył równowartości 2 mln euro albo suma aktywów bilansu na koniec tego roku nie przekroczyła równowartości 2 mln euro.

Oznacza to, że limit 2 mln euro nie jest dodatkowym warunkiem, który trzeba spełnić jednocześnie w obu wariantach. Przepisy pozwalają zastosować alternatywnie limit obrotu albo limit sumy aktywów. Jednocześnie kryterium zatrudnienia musi być spełnione.

Jak liczy się limit 10 pracowników?

Przepisy mówią o średniorocznym zatrudnieniu, a nie o liczbie osób pracujących w firmie w konkretnym dniu. Zatrudnienie jest przeliczane na pełne etaty. Przy ustalaniu tego wskaźnika nie uwzględnia się między innymi pracowników korzystających z urlopów macierzyńskich, rodzicielskich, ojcowskich i wychowawczych oraz osób zatrudnionych w celu przygotowania zawodowego.

Dlatego firma, która w ciągu roku zmieniała poziom zatrudnienia, nie powinna oceniać swojego statusu wyłącznie na podstawie stanu zatrudnienia na koniec roku.

Co oznacza limit 2 mln euro?

Drugi element definicji dotyczy wielkości ekonomicznej przedsiębiorstwa. Ustawa pozwala wykorzystać roczny obrót netto albo wartość aktywów bilansu. Limit wynosi 2 mln euro, ale w polskich rozliczeniach trzeba go przeliczyć na złote.

Zgodnie z ustawą wartości wyrażone w euro przelicza się według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego z ostatniego dnia roku obrotowego wybranego do określenia statusu przedsiębiorcy. Nie ma więc jednej stałej kwoty w złotych obowiązującej bezterminowo.

Czy jednoosobowa działalność gospodarcza jest mikroprzedsiębiorstwem?

Najczęściej tak, jeżeli spełnia ustawowe kryteria. Sama forma prowadzenia działalności nie przesądza jednak o statusie mikroprzedsiębiorcy. Jednoosobowa działalność gospodarcza może być mikroprzedsiębiorstwem, podobnie jak spółka, jeżeli jej wielkość odpowiada kryteriom określonym w Prawie przedsiębiorców.

W praktyce szczególnie często status mikroprzedsiębiorcy dotyczy osób prowadzących działalność gospodarczą samodzielnie. Nie oznacza to jednak, że każda firma jednoosobowa automatycznie otrzymuje taki status. Trzeba sprawdzić zatrudnienie oraz odpowiedni limit finansowy.

Jak dużo jest mikroprzedsiębiorstw w Polsce?

Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują skalę tego segmentu. W 2024 r. działalność prowadziło 2 367,6 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób. Ich liczba była o 66,3 tys. wyższa niż rok wcześniej, co oznacza wzrost o 2,9%.

Jeszcze bardziej charakterystyczna jest struktura tych firm. Przedsiębiorstwa posiadające do jednej osoby pracującej stanowiły 77,5% mikroprzedsiębiorstw. W 2024 r. w mikroprzedsiębiorstwach pracowało 4 487,1 tys. osób, a przeciętne zatrudnienie wyniosło 1 504,0 tys. osób.

Według danych GUS dotyczących przedsiębiorstw niefinansowych mikroprzedsiębiorstwa stanowiły 97,2% całej populacji tych przedsiębiorstw w 2024 r. PARP, opierając się na danych GUS, wskazuje również, że sektor mikroprzedsiębiorstw pozostaje zdecydowanie największą częścią polskiego sektora przedsiębiorstw.

Czym zajmują się mikroprzedsiębiorcy?

Mikrofirmy działają praktycznie we wszystkich częściach gospodarki. Wśród nich znajdują się między innymi sklepy, firmy budowlane, warsztaty, kancelarie, biura rachunkowe, firmy informatyczne, gabinety usługowe czy przedsiębiorstwa świadczące usługi dla innych firm.

Według GUS w 2024 r. największą część przychodów mikroprzedsiębiorstw generowały usługi – 41,6% – oraz handel i naprawa pojazdów samochodowych – 35,1%. Pokazuje to, że mikrofirmy nie są ograniczone do jednego rodzaju działalności, a ich znaczenie obejmuje zarówno usługi, jak i handel.

Mikroprzedsiębiorca a mały przedsiębiorca

Mikroprzedsiębiorca i mały przedsiębiorca to dwie różne kategorie. W przypadku małego przedsiębiorcy ustawa przewiduje średnioroczne zatrudnienie poniżej 50 pracowników oraz limit 10 mln euro dla obrotu netto albo aktywów. Jednocześnie przedsiębiorca spełniający kryteria mikroprzedsiębiorcy pozostaje w tej kategorii, a nie jest klasyfikowany jako mały przedsiębiorca.

Jeszcze wyżej znajduje się kategoria średniego przedsiębiorcy, dla której próg zatrudnienia wynosi mniej niż 250 pracowników, a limit obrotu lub aktywów jest odpowiednio wyższy.

Dlaczego status mikroprzedsiębiorcy ma znaczenie?

Podział przedsiębiorstw na mikro, małe, średnie i duże ma znaczenie w wielu obszarach związanych z prowadzeniem działalności. Kategorie te są wykorzystywane między innymi w statystyce gospodarczej, programach wsparcia przedsiębiorców oraz przy stosowaniu niektórych regulacji.

W przypadku konkretnego obowiązku prawnego lub programu pomocowego nie należy jednak zakładać, że każda regulacja stosuje definicję mikroprzedsiębiorcy dokładnie w ten sam sposób. Przedsiębiorca powinien sprawdzić przepisy dotyczące konkretnej procedury, ponieważ mogą one odwoływać się do definicji ustawowej albo zawierać dodatkowe warunki.

Mikroprzedsiębiorca w praktyce

Najprostszy przykład to jednoosobowa firma usługowa, która nie zatrudnia pracowników i mieści się w odpowiednim limicie finansowym. Taki przedsiębiorca może spełniać kryteria mikroprzedsiębiorcy. Podobnie może być w przypadku firmy zatrudniającej kilka osób, jeżeli średnioroczne zatrudnienie pozostaje poniżej 10 pracowników, a przedsiębiorstwo spełnia jeden z finansowych limitów.

Kluczowe jest więc spojrzenie na firmę przez pryzmat ustawowych kryteriów, a nie potoczne rozumienie określenia „mała firma”. Mikroprzedsiębiorstwo może osiągać znaczące przychody i obsługiwać klientów z wielu regionów, a jednocześnie nadal mieścić się w ustawowej kategorii mikroprzedsiębiorcy.

Podsumowanie

Mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca, który spełnia określone w Prawie przedsiębiorców kryteria dotyczące średniorocznego zatrudnienia oraz wielkości ekonomicznej firmy. Podstawowy próg zatrudnienia to mniej niż 10 pracowników, a limit finansowy wynosi 2 mln euro w odniesieniu do obrotu albo sumy aktywów. W Polsce jest to zdecydowanie najliczniejsza grupa przedsiębiorstw – według GUS w 2024 r. liczba mikroprzedsiębiorstw wyniosła około 2,37 mln.